Phường Kinh Môn

Ngày 15/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 10/9/2026, gồm 6 chương, 68 điều và thay thế Nghị định số 12/2022/NĐ-CP.

Nghị định là căn cứ quan trọng để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về lao động, tiền lương, thời giờ làm việc, bảo hiểm xã hội, an toàn vệ sinh lao động, tuyển dụng lao động và đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; qua đó góp phần bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động và nâng cao trách nhiệm chấp hành pháp luật của người sử dụng lao động.

Phạm vi điều chỉnh toàn diện trong lĩnh vực lao động và bảo hiểm xã hội

Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định hành vi vi phạm, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và xử phạt đối với ba nhóm lĩnh vực chính: lao động, bao gồm việc làm, tuyển dụng và quản lý lao động, điều kiện và quan hệ lao động, an toàn vệ sinh lao động, tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở; bảo hiểm xã hội; và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Hình thức xử phạt chính là cảnh cáo hoặc phạt tiền. Tùy tính chất, mức độ của hành vi, người vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc trục xuất đối với người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Thời hiệu xử phạt là 01 năm đối với vi phạm về lao động, bảo hiểm xã hội và 02 năm đối với vi phạm liên quan người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Bảo đảm quyền được trả lương đầy đủ, đúng hạn của người lao động

Một trong những nội dung người lao động và người sử dụng lao động cần đặc biệt lưu ý là các quy định về tiền lương.

Theo Nghị định, người sử dụng lao động có thể bị phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với các hành vi như không xây dựng hoặc không công khai thang lương, bảng lương, mức lao động, quy chế thưởng; không thông báo bảng kê trả lương theo quy định; không bảo đảm nguyên tắc trả lương bình đẳng đối với những công việc có giá trị như nhau.

Đối với hành vi trả lương thấp hơn mức lương tối thiểu do Chính phủ quy định, mức phạt được xác định theo số người lao động bị vi phạm, từ 20 triệu đồng đến 75 triệu đồng. Người sử dụng lao động vi phạm còn phải trả đủ số tiền lương thiếu cho người lao động cùng khoản tiền lãi theo quy định.

Các hành vi trả lương không đúng hạn; không trả hoặc trả không đủ tiền lương; không trả đủ tiền làm thêm giờ, làm việc ban đêm; khấu trừ tiền lương không đúng quy định... cũng thuộc nhóm hành vi bị xử phạt và phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.

Làm thêm giờ phải bảo đảm đúng quy định và có sự đồng ý của người lao động

Nghị định quy định mức phạt từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng đối với hành vi thực hiện thời giờ làm việc bình thường vượt quá số giờ pháp luật quy định hoặc huy động người lao động làm thêm giờ mà không có sự đồng ý của người lao động, trừ các trường hợp đặc biệt được Bộ luật Lao động cho phép.

Trường hợp không bảo đảm cho người lao động nghỉ trong giờ làm việc, nghỉ chuyển ca hoặc huy động làm thêm vượt quá số giờ quy định, tùy số lượng người lao động bị vi phạm, mức phạt có thể từ 5 triệu đồng đến 75 triệu đồng. Vi phạm quy định về nghỉ hằng tuần, nghỉ hằng năm hoặc nghỉ lễ, Tết có thể bị phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.

Những quy định này đòi hỏi người sử dụng lao động phải bố trí thời gian làm việc, nghỉ ngơi và làm thêm giờ đúng pháp luật; đồng thời người lao động cần chủ động nắm rõ quyền lợi của mình trong quá trình làm việc.

Xử lý nghiêm hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm xã hội là một trong những nội dung được Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định khá cụ thể.

Đối với một số hành vi chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, người sử dụng lao động có thể bị phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền chậm đóng tại thời điểm lập biên bản, nhưng mức phạt đối với cá nhân theo khung này không quá 75 triệu đồng. Đồng thời, người sử dụng lao động phải đóng đủ số tiền còn thiếu và nộp thêm khoản tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng.

Đối với hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc như đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn mức phải đóng hoặc không đóng, đóng không đầy đủ sau khi đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt có thể bằng 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng, tối đa 75 triệu đồng đối với mức phạt áp dụng cho cá nhân. Người vi phạm cũng phải đóng đủ số tiền trốn đóng và khoản tiền 0,03%/ngày theo quy định.

Do đó, người lao động nên thường xuyên kiểm tra quá trình tham gia bảo hiểm xã hội của mình; khi phát hiện đơn vị sử dụng lao động chưa đăng ký, chậm đóng hoặc đóng không đúng mức cần kịp thời phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền để được xem xét, bảo vệ quyền lợi.

Tăng cường bảo vệ lao động chưa thành niên

Nghị định cũng quy định các chế tài đối với hành vi sử dụng lao động chưa thành niên không đúng quy định.

Trong đó, người sử dụng lao động có thể bị phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng khi sử dụng người từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi làm công việc ngoài danh mục được pháp luật cho phép; sử dụng người chưa đủ 13 tuổi trái quy định; hoặc sử dụng người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm công việc hoặc làm việc tại nơi bị cấm mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Việc sử dụng lao động chưa thành niên vì vậy cần đặc biệt tuân thủ các quy định về độ tuổi, loại công việc, thời giờ làm việc, điều kiện lao động và trách nhiệm theo dõi, quản lý của người sử dụng lao động.

Phạt nặng hành vi lừa gạt, bóc lột, cưỡng bức người lao động

Một nội dung đáng lưu ý khác là Nghị định quy định mức phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng đối với hành vi lôi kéo, dụ dỗ, hứa hẹn, quảng cáo gian dối hoặc sử dụng thủ đoạn khác để lừa gạt người lao động hoặc tuyển dụng người lao động nhằm mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Người dân, nhất là người có nhu cầu tìm việc hoặc đi làm việc ở nước ngoài, cần thận trọng trước các thông tin tuyển dụng không rõ nguồn gốc, những lời mời chào “việc nhẹ, lương cao”, yêu cầu chuyển tiền, đặt cọc hoặc giao giấy tờ cá nhân không đúng quy định. Cần tìm hiểu kỹ tư cách pháp lý của đơn vị tuyển dụng, nội dung hợp đồng và các khoản chi phí trước khi tham gia.

Cần lưu ý cách xác định mức phạt đối với cá nhân và tổ chức

Một điểm rất quan trọng khi tìm hiểu Nghị định số 283/2026/NĐ-CP là không nên hiểu tất cả các mức tiền nêu trong từng điều đều là mức phạt cuối cùng áp dụng giống nhau cho cá nhân và tổ chức.

Theo Điều 7 của Nghị định, về nguyên tắc, các mức phạt tại Chương II, Chương III và Chương IV là mức áp dụng đối với cá nhân, trừ những trường hợp Nghị định quy định riêng; tổ chức có hành vi vi phạm bị phạt bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân. Hộ kinh doanh, hộ gia đình có hành vi vi phạm được xử phạt như đối với cá nhân.

Vì vậy, khi xác định cụ thể mức xử phạt đối với một vụ việc cần căn cứ đúng điều, khoản, chủ thể vi phạm, số lượng người lao động bị ảnh hưởng, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và các quy định liên quan, tránh chỉ căn cứ vào một mức tiền được trích dẫn riêng lẻ.

Chủ động tìm hiểu pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp

Nghị định số 283/2026/NĐ-CP đã có hiệu lực từ ngày 10/9/2026. Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người sử dụng lao động cần chủ động rà soát việc giao kết hợp đồng lao động, trả lương, bố trí thời giờ làm việc và nghỉ ngơi, sử dụng lao động chưa thành niên, thực hiện bảo hiểm xã hội cũng như hoạt động tuyển dụng lao động để bảo đảm thực hiện đúng quy định.

Đối với người lao động, việc chủ động tìm hiểu các quy định pháp luật về hợp đồng, tiền lương, thời giờ làm việc, bảo hiểm xã hội và tuyển dụng là cơ sở quan trọng để tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình; đồng thời góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và đúng pháp luật.