Tăng cường kiểm soát thuốc lá trong thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW
Sáng ngày 06/10/2026, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đã tổ chức Hội thảo tăng cường kiểm soát thuốc lá trong thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân: Thực trạng và những vấn đề chính sách đặt ra. Hội thảo do đồng chí Đặng Đức Anh, Quyền Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược chủ trì.
Phát biểu tại Hội thảo, đồng chí chủ trì nhấn mạnh: Nghị quyết số 72-NQ/TW yêu cầu “chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh”, “tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe”, trong đó có thuốc lá. Việc thực hiện các chủ trương, chính sách về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, trong đó có phòng, chống tác hại của thuốc lá, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi khoảng cách giữa “sống lâu” và “sống khỏe” còn hiện hữu. Theo số liệu của Bộ Y tế, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam hiện đạt khoảng 74,8 tuổi, nhưng trung bình mỗi người vẫn có khoảng 10 năm phải sống chung với bệnh tật. Thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu có thể phòng tránh được của các bệnh không lây nhiễm.
Với tầm nhìn phát triển Việt Nam trong kỷ nguyên mới, chất lượng con người - dựa trên sức khỏe, thể lực và trí lực - trở thành nguồn lực quyết định đối với năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế, việc tổ chức Hội thảo có ý nghĩa quan trọng trong định hướng chính sách lâu dài về hoàn thiện khung pháp lý phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Hội thảo tập trung vào một số nội dung, chủ đề cụ thể, trong đó có: Kiểm soát thuốc lá trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển quốc gia – một số vấn đề chính sách khi triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW; Tình hình sử dụng thuốc lá, gánh nặng bệnh tật và kinh tế từ việc sử dụng thuốc lá; So sánh chính sách phòng, chống tác hại thuốc lá của Việt Nam với một số quốc gia trên thế giới.
Kiểm soát thuốc lá là một định hướng xuyên suốt Nghị quyết số 72-NQ/TW, thể hiện qua mục tiêu đến năm 2030 “tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe như rượu, bia, thuốc lá và từ môi trường đất, nước, không khí…”; nhiệm vụ giải pháp “Giảm thiểu tiêu thụ các sản phẩm có hại cho sức khỏe, nhất là thuốc lá, rượu, bia, các chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người.” Nghị quyết đã chuyển từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh, lấy phòng bệnh làm ưu tiên.
Các báo cáo của Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược đã chỉ ra tác động rất lớn của thuốc lá đến sự phát triển kinh tế- xã hội. Theo thống kê của WHO năm 2019, có trên 8 triệu người tử vong mỗi năm do thuốc lá trên toàn thế giới; mỗi lao động hút thuốc làm doanh nghiệp tốn thêm gần 5.800 USD/năm. Ở Việt Nam, thuốc lá lấy đi 1,14% GDP mỗi năm; thuốc lá đẩy hộ gia đình vào đói nghèo, trong đó, trẻ em chịu nhiều thiệt thòi nhất; đặc biệt, chi tiêu cho thuốc lá đang lấn át chi cho giáo dục và lương thực. Điều này gây cản trở hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng và phát triển con người Việt Nam.
Từ các thực trạng nêu trên, một số khuyến nghị chính sách được đặt ra nhằm góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 72-NQ/TW. Cần có lộ trình thuế tuyệt đối theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2025; nâng cao năng lực hệ thống y tế; thực thi lệnh cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, trong đó, bổ sung các quy định cấm sản xuất, buôn bán linh kiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; cấm trưng bày các sản phẩm thuốc lá tại các điểm bán; các biện pháp hữu ích bảo vệ giới trẻ trong phòng, chống tác hại thuốc lá; huy động sự vào cuộc của các cơ quan, tổ chức và toàn xã hội trong kiểm soát thuốc lá; cập nhật đánh giá tác động của các giải pháp trong thực tiễn…
Hội thảo đã ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm từ các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các cơ quan, tổ chức liên quan đến xây dựng và triển khai các nhiệm vụ, giải pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá ở Việt Nam. Trên cơ sở các nội dung thảo luận tại Hội thảo, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược sẽ tiếp tục hoàn thiện các nội dung nghiên cứu, phục vụ công tác tham mưu chính sách, trong đó có các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW và Nghị quyết số 19-NQ/TW của Bộ Chính trị.